Welke boeken mij in mijn jeugd inspireerden

Schrijven en schilderen zijn volgens mij onlosmakelijk met elkaar verbonden. Ik denk aan Hugo Claus die naast schrijver ook schilder was en Jan Wolkers die naast schrijver ook schilder was. Anderen zijn James Ensor, Leonardo Da Vinci, Bredero,…

De boeken die mij in mijn jeugd inspireerden waren talloos, maar graag wil ik hier enkelen opsommen, alsook de fragmenten die me inspireerden.

• Palomar van Italo Calvino

Fragment: Om nu met menselijke wezens om te gaan, kan hij er niet onderuit zichzelf bij het spel te betrekken, maar hij weet niet meer waar hij zelf gebleven is. Bij ieder mens zou je moeten weten hoe je je ertegenover zou moeten opstellen, zeker moeten zijn van de reactie die de aanwezigheid van de ander in jou oproept. Aversie of aantrekkingskracht, ondergane of uitgeoefende invloed, nieuwsgierigheid, wantrouwen of onverschilligheid, dominantie of onderworpenheid, de rol van de leerling of de meester, schouwspel of acteur of toeschouwer en op grond hiervan en de tegenreacties van de ander de spelregels moeten vaststellen die toegepast moeten worden in de wedstrijd, de zetten en tegenzetten in het spel. Bij dit alles zou iemand nog voordat hij de anderen begint te observeren, goed moeten weten wie hij zelf is. Kennis van de naaste heeft de volgende speciale eigenschap. Zij loopt noodzakelijkerwijs  via zelfkennis en die heeft Palomar nu juist niet. Er is niet alleen kennis nodig, maar begrip, overeenstemming tussen eigen middelen, doelen en prikkels, hetgeen dat betekent dat je het vermogen moet bezitten om een bepaalde macht uit te oefenen op je eigen neigingen en handelingen, ze onder controle houdt en stuurt, maar ze niet forceert en niet verstikt. De mensen van wie hij de juistheid en natuurlijkheid van ieder woord en ieder gebaar bewondert leven in vrede met het heelal, maar eerder nog in vrede met zichzelf. Palomar houdt niet van zichzelf en heeft er daarom voor gezorgd zichzelf niet tegen het lijf te lopen. Daarom vluchtte hij liever tussen de melkwegstelsels. Nu begrijpt hij dat hij ermee had moeten beginnen innerlijke vrede te vinden. Het heelal kan rustig zijn gang gaan, hij zeker niet.

• De man die boeken bewaarde van William Kotzwinkle

Fragment: Cavedagna zit al jaren achter de boeken, terwijl ze gemaakt worden, stukje voor stukje, hij ziet elke dag boeken geboren worden en sterven, en toch blijven de ware boeken voor hem andere boeken, die uit de tijd dat ze voor hem een soort boodschappers waren uit andere werelden. Zo ook met schrijvers, hij heeft elke dag met ze te maken, kent hun fixaties en besluiteloosheid, lichtgeraaktheid, hun egocentrisme, en toch blijven de ware schrijvers voor hem diegenen die voor hem alleen maar een naam waren op de kaft, een woord dat één was met de titel, schrijvers die dezelfde werkelijkheid hadden als hun personages en als de plaatsen die voorkwamen in de boeken, ze bestonden en tegelijkertijd bestonden ze niet, net als de personages die er woonden. De schrijver was een onzichtbaar punt waarvandaan boeken kwamen, een leegte waar schimmen doorheen bewogen, een onderaardse tunnel die andere werelden verbond met het kippenhok uit zijn jeugd.

• De avonden van Gerard Reve    

Fragment: Als alle materie doorschijnend was, de grond waarop wij staan, het omhulsel van    onze lichamen, dan zou alles er niet uitzien als wuivende ontastbare sluier, maar als een hel waarin alles fijngemalen en opgeslokt wordt.

Het verleden is als een steeds langer wordende eenzame worm die ik opgerold in mijn binnenste draag en die geen ring verliest, hoe ik ook mijn best doe mijn darmen te legen in alle Engelse of Turkse wc’s of in gevangenisemmers, in ziekenhuispo’s of kampgreppels, of eenvoudigweg in de struiken, als ik dan maar wel eerst uitkijk als er geen slang tevoorschijn schiet, zoals die keer in Venezuela. Je kunt je verleden niet veranderen, zoals je je naam niet kunt veranderen, want hoeveel paspoorten ik ook heb gehad, met namen die ik me niet eens meer herinner, iedereen heeft me altijd Rudi de Zwitser genoemd, waar ik ook heen ging en hoe ik me ook voorstelde, er was altijd wel één die wist wie ik was en wat ik gedaan had, ook al is mijn uiterlijk in de loop der jaren erg veranderd, vooral sinds mijn schedel kaal is geworden en geel als een pompelmoes en dit is gebeurd tijdens die tyfusepidemie aan boord van de Stärna, toen we vanwege de lading die we bij ons hadden niet in de buurt van de wal konden komen en ook geen hulp konden vragen via de radio. Hoe dan ook, de conclusie waar alle geschiedenissen op uit komen is dat het leven dat iemand geleid heeft er werkelijk maar één is, uniform en compact als een vervilte deken waarvan je de draden waaruit het weefsel bestaan niet meer los kunt halen. En zo, als ik toevallig stilsta bij ongeacht welk detail en ongeacht welke dag, het bezoek van een Senegalees die me een nest jonge krokodillen in een zinken bakje wil verkopen, kan ik er zeker van zijn dat ook in deze zeer kleine onbetekenende episode alles wat ik beleefd heb besloten ligt, het hele verleden, de veelvuldige verledens die ik tevergeefs heb geprobeerd achter te laten, die levens die uiteindelijk samensmelten tot één globaal leven, mijn leven dat ook doorgaat op deze plaats waarvan ik besloten heb dat ik er niet meer vandaan moet gaan, dit huisje met deze binnentuin in een Parijse buitenwijk, waar ik mijn kweekbak met tropische vissen heb geïnstalleerd, een rustige handel die me verplicht tot een leven dat zo stabiel is als geen ander, omdat je vissen geen dag kunt verwaarlozen en met vrouwen heb je op mijn leeftijd het recht je geen nieuwe verwikkelingen meer op de hals te halen.

Lees meer >> | 153 keer bekeken

Eerst de buitenkant, dan pas de binnenkant

Ik maakte voor het eerst kennis met de complexiteit van kleding toen ik als 16-jarige op de kunstschool in Genk zat. Ik fietste dagelijks de 40 kilometer heen en terug naar school. Dus de kledij die ik aanhad, was vooral praktisch. Waterdichte bergschoenen, een jeans, T-shirt en een waterdichte gore-tex regenjas. (Ja, dat bestond al in 1992)

Totdat hierop commentaar werd gegeven door een klasgenote. Ik moest me iets extravaganter gaan kleden, wilde ik me outen als kunstenaar. Ze vond dat mijn praktische en functionele kledingkeuze een gebrek aan creativiteit en toewijding uitstraalde, of simpel gezegd saaiheid.

Prompt kocht ik een paarse broek, lederen laarzen, een wijd wit hemd en een ruw beige lederen jas met bontkraag. Hier kreeg ik direct vele complimenten over, alsook uitnodigingen voor feestjes en dergelijke. Fietsend naar school, voelde ik me echter meer een clown. Waardoor ik een hele tijd de fiets verruilde voor de lijnbus.

Ik merkte daar dat er in een omgeving, waar je zou verwachten dat men zich niets aantrekt van conventies, toch ongeschreven regels waren.

Ik leerde er ook dat mensen geneigd zijn om de buitenkant te gebruiken als een snelle indicatie voor wie de ander is.  

Later toen ik al job ging lesgeven en vanwege verschuivingen plotsklaps moest gaan lesgeven aan beroepsklassen, na dit jarenlang op een college gedaan te hebben, werd ik weer met deze ongeschreven conventies geconfronteerd.

Mij werd toen aangeraden een harnas aan te doen, streng te zijn en duidelijke regels te stellen.  Als outfit koos ik dus steevast voor een lichtblauw gestreken hemd en een grijze broek, leskoffer en kostuumjas. Ik bereide mijn powerpoints voor en een degelijke theoretische uitleg. Ze moesten van mij rechtstaan alvorens te mogen gaan zitten…

Dit liep echter faliekant af. Deze leerlingen van de B-stroom hadden geen respect voor mij, dachten dat ik van mezelf dacht dat ik het wel was en ik werd niet toegelaten in hun kring. Ik werd er beledigd, bespot en vernederd tot op het bot.

Ik keerde het roer om. Begon met gewichtheffen, kocht vreselijke T-shirts met doodskoppen, T-shirts van het boksmerk Everlast, een zwarte leren jas.  Ik toonde hun dat ik een “echt persoon” was, iemand die hun waarden en normen begreep.

Ze zagen me niet langer als de leraar in het hemd, maar als iemand die misschien ook hun interesses deelde.

Het gaat niet om wat je draagt, maar om de betekenis die het heeft binnen de context van de groep waarin je je bevindt. Eerst komt de buitenkant, dan pas de binnenkant. Mirroring and matching.

Lees meer >> | 139 keer bekeken

Grace moet weg?

In het jaar 2000, op mijn 24 ste, trok ik met mijn rugzak te voet en met het openbaar vervoer door Italië. 

Het vliegtuig landde in Pisa en vanaf dan was het improviseren. Ik had een tent, slaapmatje, fototoestel en schetsboek mee. Al gauw leerde ik om te toeristische plekken daar te mijden als het op eten en drinken aankwam. Want de woekerprijzen daar, stonden niet garant voor een betere kwaliteit. De beste pizza's en broodjes vond je in de groezelige rand van de stad.

Lees meer >> | 162 keer bekeken

Mijn eerste schilderij

Mijn eerste olieverfschilderij schilderde ik in 1999. Dat is ondertussen al 25 jaren geleden.

Ik was toen 23. En het was een ietwat rare bezigheid voor iemand van die leeftijd. In ieder geval kende ik toen niemand van mijn leeftijd die daar ook mee bezig was.

Dat was toendertijd een hele onderneming. Ik kocht het doek per lopende meter in de papermill in Antwerpen. Een winkel die ondertussen al lang failliet is. Dan kocht ik spieramen en spande het doek zelf op, waarna het met een nietjesmachine bevestigd werd. Vervolgens enkele lagen gesso erover en dan schilderen met het traagdrogende medium olieverf. Die verf moest toen nog met terpentijn verdund moest worden. Een uiterst giftige stof en zeer doordringend van geur.

Lees meer >> | 189 keer bekeken

Hoop

In de krant las ik vandaag dat je hopen altijd doet tegen beter weten in.

We hopen dat de oorlog in Oekraïne stopt en we hopen dat er vrede zal heersen tussen de Palestijnen en de Israëliërs.

Maar dat is slechts ijdele hoop, zo las ik.

Onlangs was ik op bezoek bij een oogcentrum in Geel. Men stelde er de erfelijke ziekte van Fuchs bij me vast. Deze ziekte leidt tot blindheid. Op mijn concrete vraag wanneer dan, werd pas na enig geschuifel en gedraai geantwoord. Het viel nu nog allemaal mee en zo direct moest ik me nog geen zorgen maken.

Tussen de tien en vijftien jaar, wist ze me na enig aandringen toe te vertrouwen. Voorlopig enkel op te lossen met hoornvliestransplantaties. Maar misschien zou er in de toekomst, tegen dan, zo mocht ik hopen, een minder ingrijpende oplossing uitgevonden worden.

 Dus ben ik veel over deze ziekte gaan lezen. En ik hoop dat met het buiten dragen van een zonnebril, het eten van bladgroenten en het strikt vermijden van alcohol dit alles vertraagd kan worden. Want een blinde kunstschilder, daar heeft niemand wat aan.

Nu spartel ik me zwijgend, nederig, afwezig en iets minder uitbundig door deze feestdagen en wens iedereen veel hoop, liefde en vrede voor 2025 toe. Echte hoop weliswaar en geen ijdele hoop.

Lees meer >> | 183 keer bekeken

Ik zou graag willen zijn zoals jou

Ik zou graag willen zijn zoals jou.

Dat is de titel van onderstaand fotografisch werk dat ook te zien zal zijn op mijn komende expo in ’t Schaliken te Herentals, opening op woensdag 22 januari om 20 u.

Het werk dateert uit 2000 en ik maakte het tijdens een reis doorheen Cuba.

Wat mij opviel waren de spreuken op grote pancartes naast de weg, die de revolutie moesten verheerlijken. Inderdaad had men in Cuba de dictator en maffioso en gangster Battista door een revolutie afgezet. Tot zo ver het goede nieuws.

Ché Guevara schijnt in een onbewaakt moment tegen Fidel Castro gezegd te hebben; “Ik wou dat ik meer zoals jij was.” Waarna hij het regeren van Cuba aan Fidel overliet en naar Afrika vertrok om daar de revolutie te leiden tegen andere uitbuiters van de bevolking. Zijn uitspraak was mogelijk ironisch.

Fidel keerde deze uitspraak om en het werd: "we zouden meer zoals Ché moeten worden". Mogelijk bedoelde hij het ook ironisch, met een dikke sigaar in de mond. Maar deze uitspraak werd door zijn naaste medewerkers wel op de hier gefotografeerde pancarte gezet.

Toen ik binnen aan tafel tijdens een gesprek met gewone Cubanen een schetsje gemaakt had van het statieportret van Fidel, maanden ze me aan om er zeker nog hoorntjes van satan bij te tekenen.

Het jongentje op het paard wil worden zoals zijn vader. Ik wilde vroeger worden zoals mijn vader. Helaas lukte me dit door allerlei gebreken, die ik dikwijls vervloekt heb, niet. Ik werd mijn eigen ik en daar zullen jullie het mee moeten doen.

Lees meer >> | 18 keer bekeken

De fotograaf

Ik volgde de opleiding kunstfotografie aan het SHIVKV (Stedelijk Hoger Instituut Voor Visuele Kommunicatie (met hippe schrijffout)) te Genk. Dat was aan het begin van de jaren negentig. Fotografie komt van het Latijn en wil letterlijk zeggen tekenen met licht.

Ik was 16 toen ik daar instapte in het vijfde jaar op de kunsthumaniora.  Mijn leraars op mijn vorige school , waar ik de richting wiskunde wetenschappen volgde, verklaarden me voor gek. Met een rapport van 78 procent in het vierde jaar.

Mijn medeklasgenoten op de kunstschool waren vooral Nederlanders van 18+, de oudste was al 25. Dit omdat je na deze richting een diploma van fotograaf kreeg, nodig voor de vestigingswet. In Nederland was dit omslachtiger om te behalen dan in België

Wij werden aangespoord om mensen te fotograferen. Of beter gezegd, foto’s die mensen afbeeldden kregen van onze docenten een hogere skore dan foto’s van de natuur of architectuur. “De schoonheid van de natuur, het moment dat je er bent en er ten volle van geniet, kan je niet in een foto vastleggen, dat waren de worden van één van die docenten.

Neen, wij moesten reporters van het menselijke leven worden. Dus gingen wij op stap in de stad Genk, dat mochten we vrij doen tijdens onze uren. Mensen waren fier als ze op de foto mochten. Ze kwamen het ons zelf vragen als ze ons zagen rondwandelen met ons fotoapparaat. Ze schreven hun adres op een papiertje en smeekten ons met de foto’s langs te komen als de film ontwikkeld was en de foto’s gefixeerd waren.

In de media toen hoorde je veel over de teloorgang van het Amazonewoud. Een zekere Sting, toendertijd een bekende zanger, had geregeld ontmoetingen met een indianenopperhoofd. Die indiaan viel op door zijn grote onderlip, verkregen door telkens grotere houten ringen erin te plaatsen. Deze indianen hadden angst voor fotografen omdat ze dachten dat door de foto te maken, ook de ziel van hen gestolen werd. Fotografen wantrouwden ze, maar spiegels daarentegen beschouwden ze als iets magisch. En die spiegels werden door de ontdekkingsreizigers ook gretig verruild voor puur goud.

Mirrors for Gold’ starts as an exploration of the early exchanges between the indigenous civilisations in the Americas and the arriving Spanish conquistadors. The abundant indigenous gold was exchanged for mirrors, and other seemingly less valuable objects like glass beads, cups and bells coming from Europe.

Nu, 25 jaar later, wantrouwen de mensen hier ook de fotograaf. Misschien denken ze er nu net als de indianen over? De oorzaak ligt misschien in het feit dat iedereen nu fotograaf is, als trotse bezitter van de smartphone? Of is het de grote angst om in een onbewaakt moment niet te beantwoorden aan het nieuwe ideaal gecultiveerd door instagram? Er moet geen tekening bij, fotograaf is een beroep dat ten dode opgeschreven is.

Het is daarom dat ik nu schilder. En weet er iemand hoe het er nu aan toe gaat met het Amazonewoud?

Lees meer >> | 115 keer bekeken

In de ban van het scherm

https://www.demorgen.be/nieuws/afhankelijkheid-van-smartphone-en-toegenomen-sedentair-gedrag-steeds-meer-langdurig-zieken-in-belgie-vooral-jongeren-vaker-thuis~ba6a8805/ 

Onlangs las ik in de krant dat de middellange en langdurige afwezigheid door ziekte naar recordhoogtes gestegen is. Vooral jongeren blijken steeds vaker te moeten thuis blijven om medische redenen. De oorzaak zou de afhankelijkheid van de smartphone zijn en het daarmee gepaard gaande gebrek aan beweging.

Tekening van een 14 jarig meisje dat haar hobby's moest tekenen rond zichzelf.

Wat me opviel aan een tekenopdracht rond hobby's die ik dit schooljaar gaf, was inderdaad dat de smartphone steeds meer een prominente plaats inneemt. Bovenstaand zie je dat de hobby's, die ik vroeger wel eens getekend zag, zoals volleybal, atletiek, tekenen, paardrijden, dansen,...volledig vervangen zijn door apps van de gsm. Ook wordt er meer aandacht geschonken aan uiterlijkheden, lipgloss, make-up, handtassen, dan ik vroeger zag. Misschien door het door instagram opgelegde ideaal?

Michaël aan het werk aan het kasteel ter Meiren in Meer.

Kan kunst hiervoor een oplossing bieden?

Ik denk dat kunst ervoor kan zorgen dat je terug in het moment leeft, omdat het zorgt voor een fysieke ervaring. Kunst legt de focus terug naar een moment van rust in de echte wereld, weg van de digitale wereld.

Daarom dat het ook belangrijk is om expo's daadwerkelijk te bezoeken en niet enkel foto's op de smartphone van die expo te bekijken. Een schilderij is immers gemaakt om in het echt te zien, en niet als foto op een digitale drager. 

Het bekijken van kunst is dan niet enkel een hobby, maar kan ook een waardevol instrument zijn om te deconnecteren. Een middel om jezelf te leren kennen en je unieke identiteit te leren begrijpen. Een wandeling langs de verschillende kunstwerken kan dan weer een oplossing zijn om het gebrek aan beweging op te lossen, ;)

En als je mijn atelier wilt bezoeken om alles in levende lijve te zien, geef me dan maar gerust eens een seintje,😉

Lees meer >> | 215 keer bekeken

Ik hou van acrylverf

Waarom ik van olieverf overstapte op acrylverf.

Acrylverf is een sneldrogende verfsoort. Door deze kortere droogtijd kan je zeer snel werken. Dat past goed bij mijn ongeduldige aard. Ook zijn de penselen makkelijk te reinigen met water. 

Acrylverf is een redelijk nieuwe verfsoort. Het werd pas in het midden van de 20 ste eeuw uitgevonden. Daarom zal je geen werken van oude schildersmeesters terugvinden in acrylverf. Zelfs Picasso en Van Gogh schilderden nog met olieverf.

Lees meer >> | 16 keer bekeken

De kunst van het blokkeren

Over de uitdagingen waar je als kunstenaar tegenaan loopt.

Road to happiness, 2000, Michaël Marek

Al heel jong, was ik bezig met tekenen en schilderen. Ik hield ervan rond te wandelen met mijn schetsboek en de omgeving in beeld te brengen. Bovenstaand werk is het resultaat van dergelijke schetsen en in het jaar 2000 met olieverf op doek geplaatst. Toendertijd maakte ik lange wandelingen in het Nationaal park Hoge Kempen.

Lees meer >> | 255 keer bekeken